temizlik ve teknoloji


 

TEMİZLİK VE TEKNOLOJİ
 
1. TEKNOLOJİ KAVRAMI
Çağdaş dünyada insanlar, ferah, temiz mekânlar, sağlıklı çalışma yerleri, huzur veren temiz dinlenme tesislerini arzu etmektedirler. Bu temiz ortamın sağlanması temizlik teknolojisinden beklenen bir iştir. Bu işin uzman kişilerce profesyonelce yaptırılması için en üst düzeyde eğitilmiş personel ve teknoloji­nin en gelişmiş makine ve ekipmanlardan faydalanmak zorunluluğu vardır(l).
Çoğu kez teknoloji kavramı yanlışlıkla araç kelimesiyle aynı anlamda kul­lanılmaktadır. Oysa araç teknolojinin sadece bir boyutudur ve teknik bir bilgi­nin uygulamasının sonucudur(2). Bununla birlikte, herhangi bir araç, o aracı etkin bir şekilde kullanmak için gerekli olan teknik bilgiden ve onu kullanan insan öğesinden bağımsız düşünülemez.
Temizlik teknolojisindeki gelişmeler sonucu temizlik endüstrisi gelişmiş, çok büyük mekânlar kısa sürede, etkili temizlenebilir hale gelmiştir. Temizlik makineleri ve ekipmanlarındaki bu gelişmeler hem temizlik personelinin işini kolaylaştırmış hem de temizlik standardını yükseltmiştir. Son yıllarda açılan büyük alışveriş merkezleri, hastaneler, havaalanları, fabrikalar, oteller gibi lüks ve geniş mekanlarda temizlik ve hijyen temizlik teknolojisinin gelişimi ile sağ­lanabilmektedir. İlim ve teknolojideki gelişmeler, her meslek alanına yeni bilgi ve teknik araçlar getirmektedir. Bu yenilik ve değişikliğin eğitimde uygun ders teknikleri ile desteklenmesi gerekmektedir(3). Gelişen temizlik teknolojisinin makine ve ekipmanları ve bunların kullanımında en önemli nokta ise bu konu­ların uygulamalı eğitimlerle verilmesidir. Bugün, gerek temizlik eğitiminin verildiği okullardaki uygulama dersliklerinde, gerekse temizlik sektörü çalı­şanlarına verilen işbaşı eğitimlerinde temizlik teknolojisinden yararlanma ve daha kolay öğrenme gündeme gelmiştir.
Teknoloji kelimesi, yapmak üretmek gibi anlamlan bulunan Antik Yu­nanca tekhne kelimesine yine, Antik Yunanca logos kelimesinin eklenmesiyle oluşmuştur ve bir nesneyi üretmenin yapmanın sistemli bilgisi anlamına gel­mektedir^). Sözlük anlamı; bilginin, sanayideki işlemlerde sistematik olarak uygu­lamaya alınması demek olan teknoloji, geniş anlamda; araştırma, geliştirme, üretim, pazarlama, satış ve satış sonrası hizmeti kapsayan bir sanayi sürecinin, etkin ve verimli bir biçimde gerçekleştirilmesi için kullanılabilecek bilgi ve becerilerin tümüdür(5).
Antik Yunancada zanaat, beceri gibi anlamlarda kullanılan tekhne kelime­si, daha sonra Hint-Avrupa dillerinde yapmak, elde etmek, üretme becerisi anlam­larında kullanılmıştır. Bu nedenle, teknik ve teknoloji kavramı bir şeyi yapma­nın, üretmenin ya da elde etmenin bilgisi, becerisi ve yapma yolu anlamına da gelmektedir(ö). Teknik ile teknoloji arasındaki fark, üretim bilgisinin toplumsallaşmasıdadır. Başka bir ifadeyle, bir şeyi üretmek, yapmak, elde etmek için gerekli bilgilerin yalın hali tekniktir. Ancak bu bilgilerin toplumsallaşması, toplumsal süreçlere konu olması durumunda teknolojiden söz edilebilir. Yani, teknoloji araştırma ve geliştirme sonucu elde edilen tekniklerin üretime uygu­lanması sonucu geliştirilen süreç, metot ve bilgilerin tümüdür.
Bu açıklamalara dayanarak, teknolojiyi kısaca, bilimsel bilgiden yararla­narak yeni bir ürün geliştirmek, üretmek ve hizmet desteği sağlamak için ge­rekli bilgi, beceri ve yöntemler bütünü olarak tanımlayabiliriz. Dolayısıyla, teknolojik bir gelişmeden veya üretimden (temizlik teknolojisi gibi) bahsetmek için şu dört aşamanın gerçekleştirilmesi gerekir(7):
Konuyla ilgili bilimsel bilgiye ulaşmak,
Bu bilgilere dayanarak ürün veya hizmeti tasarlamak,
Bu ürünle ilgili üretim tekniklerini belirlemek,
Üretmek.
Temizlik teknolojisi açısından teknolojik bir gelişmeden ve üretimden söz etmek için, öncelikle temizlik ile ilgili bilgilere sahip olmak gereklidir. Daha önce yapılmış bilimsel araştırmalar, hazırlanmış kitaplar ve üretilmiş araçlar ile ilgili kılavuzlara ulaşmak bu süreçteki ilk aşamayı oluşturmaktadır. Elde edi­len bilgiler ışığında yeni ürün veya hizmetin nasıl olacağının tasarlanması ya da planlanması ise ikincil olarak yapılacak aşamayı oluşturur. Burada tasarla­nan ürün, temizlik hizmeti, temizlik araç-gereci, temizlik makineleri ya da temizlikte kullanılan kimyasal maddeler olabilir. Ürünlerin tasarımından son­ra, bu ürüne ilişkin kullanım etkinliğine yönelik üretim tekniklerini belirlemek gerekir. Son aşamada ise temizlik teknolojisindeki en yeni teknolojilerin kulla­nıldığı, hedeflenen temizlik türüne uygun, pratik kullanılabilen, işlevsel ve ergonomik ürünler ve hizmetler için harekete geçilebilir.
Temizlik sürecinde üretilen hizmettir ve bu çalışma alanı bu nedenle hiz­met sektörü içinde yer alır. Ayrıca, bu işler ağırlıklı olarak hizmet işletmeleri tarafından üretilir  ya da satın alınır. Temizlik hizmetlerinin üretildiği başlıca işletmeler;
Oteller,
Temizlik firmaları,
Hastaneler,
Okullar,
Siteler,
Alışveriş merkezleri olarak sıralanabilir.
Bu mekânlar, aynı zamanda insan yoğun alanlar olup, üretilen temizlik materyallerinin şık, işlevsel, sessiz ve çalışanların kolaylıkla kullanabileceği basitlikte, insan fizyolojisine uygun üretilmesi gerektirir. Günümüz ekonomik koşulları işletmelerin daha ekonomik ve çok amaçlı ürünleri tercih etmesine neden olduğundan, temizlik materyallerinin üretiminde de bu noktanın dikka­te alınmış olması gerekir.