temizlik kavramı


 

TEMİZLİK KAVRAMI
Genel anlamı ile temizlik; yüzeylere mekanik veya kimyasal olarak zarar veren ve estetik görünümü bozan her türlü olgunun uzaklaştırılma işlemidir(ll). Temizlik, yüzeylerin korunması, güzelleştirilmesi, mikropların temizlenmesi ve kullan­ma koşullarının iyileştirilmesi gibi farklı amaçlarla yapılır(12). Özetle, temizlik, görünen ya da görünmeyen her çeşit kirin ortamdan uzaklaştırmaktır(13).
Kirliliği meydana getiren etkenlerin ortadan kaldırılması olayı (temizlik) bir teknolojidir. Teknoloji, bir endüstri koluyla ilgili yapım yöntemlerinin ay­gıtlarının incelenmesiyle oluşan bilgi koludur. Temizlik teknolojisi çerçevesin­de benzer ya da konuyu tamamlayıcı başka kavramlar da bulunmaktadır. Bun­larla ilgili açıklamalara aşağıda yer verilmektedir.
Dezenfeksiyon
Herhangi bir yüzey veya ortamı insan sağlığını etkileyen patojen olgular­dan (bakteriler, virüsler, mantarlar) arındırarak, hastalık yapıcı mikrorganizmaların minimum seviyeye indirilmesi eylemi olarak tanımlanır. Temizlik işlemi ile göz ile görülen kir ve artıklar uzaklaştırılırken, gözle gö­rülmeyen mikroorganizmaların uzaklaştırılması her zaman mümkün olmaz bunu garanti edebilmek İçin dezenfeksiyon işlemi gerekmektedir. Dezenfeksi­yon, yüzeylerde bulunan ve bulaşma (kontaminasyon) kaynağı olabilecek mik­roorganizmaların sayılarının zararlı etki yapmayacak seviyeye indirilmesidir. Bu işlem iki şekilde yapılabilir(14):
Termal Dezenfeksiyon: Sıcaklık etkisi 65 C°-140C° ile mikroorganizma­ların yok edilmesidir. Ancak her yüzey veya ekipmanın bu yöntemle dezenfek­te edilmesi pratik olarak imkansızdır.
Kimyasal Dezenfeksiyon: Bir kimyasal madde dezenfektan aracılığı ile yapılan dezenfeksiyondur. Başlıca dezenfektan türleri; Qaurter Amonyum Bileşik­leri, Hipoklorit, İyodoforlar, Alkol, Aldehitler, Yüksek Alkali ve Asitler vb. sayılabilir.
Sanitasyon
Çoğu kez hijyenle eş anlamlı olarak kullanılan sanitasyon, sağlıklı temiz­lik, hijyenik koşulların oluşturulması ve bunların sürekliliğinin sağlanmasıdır. Sanitasyonun sözlük anlamı ise, temizlik ve dezenfektasyonun birlikte yapıl­ması olup, gıda işletmeleri başta olmak üzere, sanitasyona ihtiyaç duyulan her alan kapsamındadır. Gıda işletmelerinde, sanitasyon prosesi, üretimden tüke­time kadar olan süreçte etkin rol oynamaktadır(15).
Bakım
Temizliği kolaylaştırmak ve yüzeye güzel bir görünüm kazandırmak için yüzeylerin mekanik ya da kimyasal etkilerden korunması işlemine bakım de-nir(16). Cilalama, makinelerin periyodik bakım işlemleri örnek olarak verilebilir.
Hijyen
Hijyen, insan sağlığını tehlikeye düşürmeyecek seviyedeki temizlik, or­tamdaki mikro-organizmaların hastalık yapıcı seviyenin altında olması duru­mu veya güvenli temizlik ortamı olarak tanımlanabilir(17). Başka bir kaynakta ise hijyen, sağlığın korunması ve iyileştirilmesi ile ilgili önleyici işlemler olarak tanımlanmaktadır(18). Temizlikle, ortamdaki mikroorganizmaların ortadan kaldırılması her zaman mümkün olmazken, hijyenle sağlık açısından güvenli bir ortam sağlanır.
Temizlik, bakım ve dezenfeksiyon olgusunda bahsetmek için aşağıdaki faktörlerinin varolması gerekir(19):
Kir
Yüzey
Kimyasal Madde
Temizlik Gereçleri
Temizlik Makineleri
Temizlik İşlem Ve Yöntemleri
İnsan Gücü
Yukarıda sıralanan temizlikle ilgili temel unsurlar hakkında ilerleyen bölümlerde detaylı olarak bilgi verildiğinden burada sadece sıralanması